Wat zijn gluten?

Tarwe onderverdeling

Gluten zijn eiwitten die je kunt vinden in tarwe, gerst, rogge, spelt, kamut en sommige haversoorten. Het zit in de volwassen granen van deze granen en is verantwoordelijk voor de plakkerigheid van het deeg van bijvoorbeeld brood. Dus als je brood, koekjes, cake, taart, pannekoeken, sladecroutons, bier drinkt, bitterballen, crackers en andere graan/tarwe produkten eet, dan eet je dus gluten.

Gliadine

Gliadine is de dader, het is een lange keten van aminozuren. Ze komen dus voor in de genoemde granen van de eerste paragraaf. Rijst, mais, haver, boekweit, quinoa, amaranth en gierst bevatten niet het gliadine molecuul.

Gliadine molecuul

Deze soorten bevatten wel gluten maar niet de gliadine, daarom zijn ze meestal wel veilig om te eten. Maar meestal! Dus soms mag je ook die niet eten. En het kan zijn dat je los van gluten sensitiviteit, gewoon allergies bent voor een van die of alle producten of de andere gluten (die dus niet gliadine zijn). Soja is een product waar ook veel mensen gevoelig voor zijn als ze sensitief zijn voor gluten. Het gliadine molecuul zorgt in beginsel voor kleine ontstekingen in de darmwand. Dat hoeft zich dan nog niet te uiten in symptomen, maar dat doet het na verloop van tijd wel. Dan kan je bijvoorbeeld huiduitslag, lichte darmkrampjes, melkallergie of astma krijgen. In je jeugd kun je dan bijvoorbeeld huidproblemen krijgen waar je dan zogenaamd overheen groeit. Na je 30ste kunnen die ongemakken ineens terugkomen, permanent dan. Lees voor meer nuances en glutentest testen op Gluten sensitiviteit of allergie

Sensitiviteit en Intolerantie

Er zit een verschil in sensitiviteit en intolerantie. Als je intolerant bent dan treedt er een onmiddelijke reactie op van het immuunsysteem. Dan kun je direct gaan hoesten, huiduitslag krijgen of gaat bijvoorbeeld je keel dicht zitten. Bij een sensitiviteit van gluten bijvoorbeeld is de reactie van het lichaam veel trager. Het kan dan zijn dat je pas na 24 of 48 uur pijn in je hoofd of huiduitslag krijgt. Daarom is een intolerantie ook vrij makkelijk te herkennen. Een sensitiviteit is moeilijker omdat je dan moet weten wat je gisteren en eergisteren hebt gegeten. Lees meer op voedzo.nl.

Soms hoor je wel eens:"Ach, daar groei je wel overheen". In de kindertijd kan je bijvoorbeeld last krijgen van intolerantie, astma, maaginfecties of een melksenallergie. Vaak gaan die problemen weg in de pubertijd...dus dat je eroverheen groeit lijkt te kloppen. Helaas keren ze dan vaak later in het leven weer terug in een ergere vorm, en dan is het blijvend. Het betekent eigenlijk dat in je jeugd de basis is gelegd voor die gevoeligheid.

Een aanwijzing voor een intolerantie of sensitiviteit is dat je een drang hebt naar dat soort voedsel. Dus als je het heel moeilijk vind om zonder brood te leven, dan is dat een zware verdachte. Als je dan ook pijntjes in je lichaam hebt of een spijsvertering die niet helemaal goed werkt, is dat nog een aanwijzing. Laat het es drie weken echt allemaal staan en kijk hoe je je voelt. Het kan wel zijn dat je eerst een ontgifting krijgt waardoor je je even een paar dagen minder voelt. Trek dus niet te snel conclusies.

Bij gluten sensitiviteit kun je af en toe smokkelen. Je lichaam reageert er wel op, soms merk je dat niet eens. sensitiviteit is moeilijk vast te stellen omdat het minder duidelijke kenmerken heeft en de symptomen niet direct waarneembaar hoeven te zijn. Het geeft wel ontstekingen in de dunne darm maar dat is vaak niet in een bloed test of via biopsie waarneembaar. Meestal is haver, boekweit, rijst, gierst, quinoao, mais wel veilig. Maar haver bevat wel gluten en is daarmee dus dubieus. Vlees, visen, groente en fruit, bonen kun je wel eten. Maar met soja moet je goed naar je lichaam luisteren of je lichaam het verdraagt.

Ik heb me voor dit artikel vooral gehouden aan de definitie van glutenvrij.nl. Daar blijkt ook dat in principe glutenallergie niet het juiste woord is maar tarweallergie. Intolerant kun je zijn voor de gluten, dus glutenintolerant.

Fysiologische Effecten

De dunne darm bestaat uit darmvlokken (Villi), die darmvlokkem bevatten dan weer hele kleine vlokjes (Microvilli).

Darmvlokken

Het gliadine kan een ontstekingsreactie aan de darmvlokken veroorzaken, die merk je in het begin misschien niet. Het lichaam probeert dat te repareren. Het duurt 12 - 14 uur voordat het de ontstekingsreactie weer is opglost, dan begint het repareren van de schade pas. Maar als je nu binnen die 12 - 14 uur weer gluten gaat eten, dan is het een neerwaartse spiraal aan het worden. De meeste mensen eten binnen 12 - 14 uur weer iets waar gluten in zitten. Dat is te veel voor het lichaam en op termijn wordt er grote schade aangericht. Zo tast gliadine langzaamaan de darmwand aan.

Beschadigde darmvlokken

Als bijkomend effect van de onstekingen worden de darmvlokken glad gemaakt zodat er uiteindelijk alleen nog maar een gladde buis als darm overblijft.

Coeliakie, Spruw

Bij Coeliakie is het dan ook zo dat de hele darmwand is aangetast en heel erg weinig darmvlokken meer bevat.

Darmwand bij Couliakie

Coeliakie is de ernstige vorm en dan moet je van alle gluten afblijven...voor 100%. Je kunt dan niet smokkelen. Van coeliakie kom je niet af en dat blijft je leven lang, de enige bekende oplossing is om de rest van je leven strict en dus echt strict gluten vrij te eten. Het is een auto-immuun ziekte, wat betekent dat je eigen immuun systeem zich tegen jezelf gaat keren. Je immuunsysteem gaat lichaamseigen stoffen aanvallen en vernietigen. Coeliakie is duidelijk en dat in tegenstelling tot sensitiviteit. Kenmerken van coeliakie kunnen zijn:

Ongeveer 1% van de bevolking heeft coeliakie. Coeliakie kan worden vastgesteld door een bloedtest en een biopsie van de dunne darm.

Lekkende darm

De onstekingsreactie veroorzaakt dat de darmwand doorlaatbaar wordt voor stoffen die daar normaal gesproken niet doorheen kunnen. Dat heet dan: "lekkende darm". Stoffen die normaal gesproken in de WC belanden via je ontlasting komen in je bloed terecht. Dat leidt tot vergiftiging van je lichaam.

Lekkende darm

Candida

Omdat de darm lek is kunnen er dus stoffen doorheen die dat eigenlijk niet horen te kunnen. De van nature in je darm aanwezige candida bijvoorbeeld. Candida komt dan in het bloed. Eenmaal in het bloed gekomen kan de candida huidschimmels, exceem, astma, hoofdpijn en andere ellende veroorzaken.

Vitamine tekort

De darmvlokken hebben als functie om voedingsstoffen zoals vitaminen en mineralen uit je voeding te halen. Op de topjes van de darmvlokken zitten zogenaamde "lacteals". Deze lacteals zijn ervoor om vetten in kleine stukjes te breken zodat je lichaam ze op kan nemen. Dus als die darmvlokken er niet meer zijn doordat de gliadine ze beschadigd heeft, kun je vooral niet goed vetten verteren. Vetten zoals vitamine A, E, K, Omega 3 en 6 krijg je dan gebrek aan.

Omega

Vandaar dus dat een kenmerk is dat je vette ontlasting krijgt. Je kunt dan wel supplementen slikken, maar je neemt het niet effectief op! Gebrek aan deze vitaminen kan leiden tot bloedsuiker problemen. Calcium wordt door de vernietiging van de darmvlokken ook niet goed opgenomen. In combinatie met een te hoge cortisol spiegel kan dat weer osteoporose opleveren. Ook ijzer, B9 (foliumzuur) en B12 zijn tekorten die dan makkelijk optreden. Euhm, die ziektelijst wordt nu wel erg lang. En dan toch nog eentje: proteinen, afwel aminozuren worden niet goed opgenomen. Die heeft het lichaam nodig om het hormoon serotonine te maken (weet je nog? het gelukkig voel hormoon?). Dan kan prozac voorgeschreven krijgen. Maar dat is in dit geval helemaal niet het oorspronkelijke probleem. In dit geval moeten je darmen genezen en de rest volgt vanzelf!

Hormonen balans

Vanwege al die ontstekingen in je darmen zal je lichaam het hormoon cortisol aanmaken. Cortisol is het hormoon dat ontstekingen tegengaat en wordt aangemaakt bij stress. Daarom krijg je bij bv schouderontstekingen ook een injectie waar cortisol inzit. Dat is niet erg als dat even tijdelijk is. Maar als je dag in dag uit te veel cortisol in je lichaam hebt zal je serotonine hormoon (het gelukshormoon) constant te laag zijn. Je groeihormoon (HGH) voor spieropbouw is dan ook veel lager. Je voelt je dan ongelukkiger, je hormonen balans is verstoord.

Cortisol en HHB-as

Omdat je bijnieren steeds weer cortisol aan moeten maken vanwege die onstekingen in je darm, loop je ook nog een groter risico op bijnieruitputting...ofwel burnout. Daarnaast is het vitamine tekort ook grote oorzaak van de hormonen disbalans. Je lichaam maakt hormonen aan van essentiële vetten en andere vetten. Maar wat als je die niet opneemt?

Ook een schildklier probleem kan veroorzaakt worden door gluten. Bij ziekte van Hashimoto werkt je schildklier te traag en het is een auto-immuun ziekte. Om van Hashimoto te genezen kan je je lichaam enorm helpen door met gluten te stoppen. Hier lees je meer over schildklier en gluten.

Andere voedselallergiën

De gaatjes in de darmand veroorzaken dus dat er stoffen doorheen gaan die dat niet mogen. Dat betekent dat je bepaalde voedingsmiddelen kan eten waar je intolerant voor blijkt te zijn. Je eet bijvoorbeeld een banaan en merkt dat je het niet goed verdraagt. Er kunnen stofjes in de banaan zitten die door die te grote gaatjes heen lekken. En eenmaal in je bloed kan je lichaam er niet mee omgaan. Als je die gaatjes niet had, zou je wel banaan kunnen eten. Maar omdat je darm lek is ben je ineens intoleranties. Banaan is natuurlijk maar een voorbeeld, je zult in dat geval moeten uitvinden waar je niet tegen kunt. Als je darm heelt kun je weer meer hebben en worden je allergiën minder.

Immuunsysteem

De eerste lijn van verdediging van je immuunsysteem zit in je darmen. Er zijn speciale immuuncellen in je darmen die maken IgA (Immunoglobuline A) aan. Aan de binnenkant van je darmen zit een beschermende IgA laag. Door de gluten kan die laag beschadigd raken waardoor de darmwand niet meer beschermd wordt tegen ziektes. Darmontstekingen liggen dan op de loer. Parasieten, schimmels en bacteriën kunnen dan ongehinderd hun gang gaan.

Melkproducten

Vaak gaat een gluten sensitiviteit samen met een lactose (melksuiker) sensitiviteit. Het enzym om lactose te verteren heet lactase, en daar hebben veel mensen gebrek aan. Vooral degenen met een gluten sensitiviteit. Dus melkproducten worden ook niet goed verdragen. Wat soms wel gaat is biologische rauwe melkproducten. Daar zitten de benodigde enzymen voor de vertering namelijk nog in. Maar het kan ook zijn dat het nooit meer goed wordt verdragen.

Soja

Tempeh en tofu

Over het algemeen is het zo dat als je gevoelig voor gluten bent, je geen soja moet eten. Dat is omdat soja in dat geval extra ontstekingen kan veroorzaken omdat de darmwand beschadigd is. Bij vrouwen kan soja erg behulpzaam zijn bij osteoporose en hormonen balans als ze niet glutengevoelig zijn. Veel onderzoek over de voordelen van soja komt uit China en Japan en daar komt gluten sensitiviteit minder vaak voor. Daar komt bij dat het in oosterse dieet ook andere voeding zit die de negatieve effecten van sofa sterk verminderen.

Parasieten

Doordat de darmwand beschadigd is onstaan er diepe putjes in de wand. Daar kunnen parasieten zich verschuilen omdat ze daar veilig zijn voor het afweer systeem van het lichaam. Het is dan dus ook waarschijnlijk dat er parasieten in je darmwand zitten die je er niet uit krijgt. Ook niet met kruiden zoals boerenwormkruid, kruidnagel en zwarte walnoot of antibiotica.

Waar zitten gluten in?

Zoals al gezegd zitten gluten in tarwe, gerst, rogge, spelt, kamut en sommige haversoorten. Maar het zal je verassen: gluten zitten ook in shampoo. Dat is om de droge haarpunten aan elkaar te lijmen (Gluten...to Glue, dat is engels voor lijmen...het lijmt ook je darmen aan elkaar vast). Gluten zitten ook in veel frisdranken. De caramel kleuring van frisdranken bevat gluten. Verder natuurlijk vrijwel alle deegwaren. Het zit ook in ketchup.

Geef ons heden ons dagelijks brood

Behalve dat er in brood gluten zitten, zitten er ook chemicaliën die op morfine-achtige stoffen lijken. Die stoffen spreken dezeldfe hersendelen aan als morfine. Ze werken verslavend. Erg interressante boeken daarover zijn "Broodbuik" van "William Davis" en "Grain Brain" van "David Perlmutter".

Glutenvrije producten

Vorbeeld van een glutenvrije label

Dan zeggen veel mensen: "Ja, maar ik eet alleen maar glutenvrije producten." Hoe weet je dat die producten glutenvrij zijn? Omdat dat op de verpakking staat? Denk je werkelijk dat alles wat er in zit ook op de verpakking staat? Bovendien zit er vaak suiker in en soja. En euh, moeten we nog iets over suiker zeggen? En als tweede punt kan nog aangevoerd worden dat sommige producten dan misschien wel glutenvrij zijn, maar glutengevoelig kun je worden door nachtschade groenten (tomaten, aardappels, aubergine, paprika, rode peper, tabak en jawel ook gojibessen). Bijvoorbeeld aardappels bevatten solanine, dat is een stof die voorkomt in de groene plekjes op de aardappel. (Bij tomaten is dat tomatine). Doordat je lever die gifstof solanine af moet breken kun je problemen krijgen met gluten. Op zich is de nachtschade familie niet slecht, maar bij gluten intolerantie/sensitiviteit kunnen ze problemen opleveren. Oh ja, en waarom is dat belangrijk? Omdat in veel glutenvrije producten aardappelzetmeel zit. Verpakkingen die je vertellen dat ze glutenvrij zijn kun je niet vertrouwen. Dat wat je kunt vertrouwen is verse groente, rijst, quinoa en directe natuurprodukten. Lees hier meer over nachtschade.

Hoe te genezen?

De darmen zullen moeten herstellen. Dat doe je door een strict glutenvrij dieet. Let wel op dat in veel zogenaamde "glutenvrije" producten wel gluten zitten. In glutenvrij brood kunnen wel gluten zitten, minimaal, maar toch. Om een voorbeeld te geven: Je gaat naar een restaurant en je bestelt een salade zonder gluten. Dan krijg je misschien een salade voor je waar ze de croutons uitgevist hebben. Als je werkelijk intolerant bent, dan is dat al te veel! Rijst, mais, quinoa, boekweit, amaranth en gierst zijn redelijk veilig voor je. Haver is persoons afhankelijk. Vlees, fruit, groente, vis en bonen zijn ok. Voor details over het echte glutenvrije dieet lees de glutenvrij dieet pagina.

Het kan zijn dat je supplementen nodig hebt om je te helpen met je tekorten. Ook al neem je niet effectief op, het heeft toch enig effect. Met de tijd genees je en heb je de supplementen niet meer nodig.

Glutenvrije Shampoo

Wat je kan helpen om te achterhalen waar je op dit moment wel en niet tegen kan is een rotatie-dieet. Google daar even op en je vindt genoeg voorbeelden en boeken die beschrijven hoe je dat doet. Maar lees de glutenvrij dieet pagina even door, daar staat veel meer informatie over het dieet.

Als je medicatie nodig hebt, stop daar dan niet abrupt mee, maar bouw dat in wijsheid en indien mogelijk in overleg met de arts af. Helaas staan niet alle artsen er voor open, zoek dan iemand die wel mee werkt. Het is jouw leven.

De eerste twee maanden absoluut geen melkproducten. Soms kan geitenmelk, schapenmelk en kazen wel, vooral rauw (let op de kwaliteit). Ei wordt niet gezien als melkproduct in dit geval, maar kijk hoe je lichaam erop reageert.

Soja producten zoals sojamelk, tofu of tempeh kun je beter ook maar even laten staan. Veel gluten gevoelige mensen reageren hier ook niet goed op.

Eigenlijk moet je alle voorverpakte maaltijden en verwerkte producten laten staan. Koop dus bijvoorbeeld rijst en verse groenten en fruit. Daarvan weet je dat er geen gluten in zitten. Op verpakkingen staat niet altijd eerlijk wat er echt in zit. En zoals gezegd, let ook op shampoo en ook andere verzorgingsproducten.

Een supplement zoals L-Glutamine helpt om de darmwand te helen. Een goede kwaliteit Colostrum (Biest) kan ook werken. Colostrum werkt niet bij iedereen, het is een melkproduct.

Tijd tot genezing

De meeste mensen voelen zich niet onmiddelijk beter als alle gluten uit het dieet verdwijenen. Dat kan soms wel tot 60 dagen duren. Dat is omdat pas na 60 dagen de darmwand zich begint te herstellen. Om echt te helen duurt dat soms wel 9 tot 12 maanden. Het is zelfs zo dat sommige mensen zich eerst slechter gaan voelen als ze op een glutenvrij dieet gaan. Dan trekken ze de conclusie dat het dus niet goed voor ze is. Die conclusie is wat kort door de bocht, de genezing heeft namelijk ingezet en dat kan leiden tot tijdelijk discomfort. Ten allen tijde geldt :"Luister naar je eigen lijf!"

Wist je dat?

Deze weetjes komen van een van de grootste experts op het gebied van gluten: Dr. Tom O'Bryan.

Een interview met Dr. O'Bryan kun je hier vinden.